Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliğini ve tüketici haklarını koruma amacıyla Yeni Gıda Yönetmeliği’ni Resmi Gazete’de yayımladı. 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye’de yaygın olarak tüketilmeyen gıda ve bileşenleri ile ilgili düzenleme, piyasaya sunulma süreçlerinde sıkı denetim ve bilimsel onay şartı getiriyor.
YENİ GIDA TANIMI VE KAPSAMI GÜNCELLENDİ Yönetmelik kapsamında, mikroorganizmalardan, mantarlardan veya alglerden elde edilen ve yeni moleküler yapıya sahip gıdalar “yeni gıda” olarak sınıflandırılacak. Ayrıca, hücre veya doku kültüründen üretilen gıdalar ve özel üretim süreçleriyle elde edilen, besin yapısı önemli ölçüde değişen ürünler de bu yeni tanımın içine alındı. 100 nanometre altındaki boyutlara sahip özel amaçlı nanomateryaller de denetlenecek.
YASAKLAR VE İSTİSNALAR NETLEŞTİRİLDİ Yönetmelikte, toplumsal hassasiyetler ve güvenlik kriterleri doğrultusunda kesin yasaklar getirildi. Bu yasaklar arasında:
– Domuz ve böcek kökenli gıdalar için yapılan başvurular kabul edilmeyecek.
– Bu ürünlerin “Yeni Gıdalar Listesi”nde yer alması ve piyasaya arz edilmesi yasaklandı.
– Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO) ile ilgili ürünler, enzimler, katkı maddeleri ve aroma vericiler kendi özel mevzuatlarına tabi olmaya devam edecek.
ONAY VE DENETİM SÜRECİ Gıda işletmecileri, yeni bir ürün piyasaya sürmeden önce Bakanlık’tan onay almak zorunda olacak. Süreç şu şekilde işleyecek:
– Bilimsel Değerlendirme: Başvurular, Bakanlık’a bağlı Bilimsel Komisyon tarafından 9 ay içinde değerlendirilecek.
– Güvenlik Şartı: Gıdanın insan sağlığı için risk oluşturmadığı bilimsel verilerle kanıtlanacak.
– Tüketici Bilgilendirmesi: Mevcut gıdaların yerine geçen ürünlerin besin değeri açısından tüketiciyi yanıltmaması bekleniyor.
– İzleme: Ürün piyasaya sürüldükten sonra gıda güvenliği için Bakanlık tarafından izleme yapılabilecek.
ÜRETİCİ HAKLARI KORUNACAK Yönetmelik, yenilikçi üreticilerin haklarını korumak amacıyla yeni bilimsel veriler için 5 yıl boyunca veri koruması sağlıyor. Bu süre içinde, ilk başvuru sahibinin verileri onaysız olarak başka bir başvuru için kullanılamayacak. Ancak üreticinin adı, ürün tanımı ve güvenlik değerlendirme sonuçları kamuya açık tutulacak.
GELENEKSEL GIDALAR İÇİN HIZLI PROSEDÜR UYGULANACAK Daha önce başka ülkelerde en az 25 yıl boyunca güvenli bir şekilde tüketilen gıdalar için daha kısa bir bildirim prosedürü uygulanacak. Bilimsel Komisyon, 4 ay içinde güvenlik itirazında bulunmazsa, bu “geleneksel gıdalar” listeye eklenip satışına izin verilecek.
GEÇİŞ SÜRECİ VE YAPTIRIMLAR Halen faaliyet gösteren gıda işletmeleri, yeni düzenlemelere uyum sağlamak için 30 Haziran 2027 tarihine kadar süre tanındı. Bu tarihten önce piyasaya arz edilen ürünler, raf ömrü sonuna kadar satışta kalabilecek. Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenlere 5996 sayılı Kanun gereğince idari yaptırımlar uygulanacak.
