Antarktika’nın Filchner Buz Sahanlığı’nın yüzlerce metre altında, gezegenin en olağanüstü doğa olaylarından biri gün yüzüne çıkarıldı. Zifiri karanlık sulara indirilen otonom bir su altı robotu, deniz tabanında yaklaşık ABD’nin Orlando şehri büyüklüğünde (240 kilometrekare) devasa bir “su altı metropolü” haritalandırdı.
Yapılan hesaplamalara göre alan, şeffaf kanlı Antarktika buz balıklarının özenle inşa ettiği ve koruduğu 60 milyon aktif yuva ile Dünya üzerinde bugüne kadar keşfedilen en büyük balık üreme kolonisi olma unvanını taşıyor.
Donmadan yaşayabilirler
Bu devasa metropolün sakinleri, bilim dünyasında siyah yüzgeçli buz balığı (Neopagetopsis ionah) olarak biliniyor.
Bu canlıları benzersiz kılan şey ise biyolojik yapıları:
Neredeyse tüm omurgalılarda oksijen taşıyan kırmızı renkli hemoglobin proteini bu balıklarda bulunmaz. Bu nedenle kanları tamamen saydamdır.
Vücutlarında ürettikleri özel antifriz glikoproteinleri sayesinde, tatlı suyun donma noktasının bile altındaki dondurucu okyanus sularında donmadan yaşayabilirler.
Her bir yuva, deniz tabanındaki taşların temizlenmesiyle oluşturulmuş yaklaşık 75 santimetre çapında dairesel çukurlardan oluşuyor. Yaklaşık 1.700 yumurta barındıran bu yuvaların başında, yumurtalar çatlayana kadar erkek buz balıkları nöbet tutuyor.
Neden burada toplandı?
Peki milyonlarca balık neden tam olarak bu noktada toplandı? Alfred Wegener Enstitüsü (AWI) önderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, cevabın okyanus akıntılarında gizli olduğunu tespit etti.
Filchner Çukuru’ndan akan derin su akıntıları, bu bölgedeki deniz tabanını çevre sulara kıyasla 2°C daha sıcak tutuyor. Dondurucu Antarktika şartlarında bu minik sıcaklık farkı, buz balıkları için ideal bir fidanlık ortamı yaratıyor ve milyonlarca canlıyı bu devasa üreme merkezinde bir araya getiriyor.
Kitlesel bir avlanma alanı
Bu huzurlu yuvalama alanı, kısa sürede amansız bir hayatta kalma mücadelesine sahne oluyor. Uydu takip verileri, aç Weddell foklarının üreme mevsiminde bu bölgeyi kitlesel bir avlanma alanına dönüştürdüğünü gösteriyor.
Milyonlarca balığın bir arada bulunması foklar için devasa bir besin kaynağı sağlarken; alana saçılan balık leşleri, Antarktika ekosistemindeki devasa bir enerji transferini ve besin zincirinin doğal döngüsünü temsil ediyor.
Koruma çağrısı yapıldı
AWI araştırmacılarından Dr. Autun Purser ve ekibi, LASSIE adı verilen otonom su altı robotlarıyla yaptıkları son incelemelerde, koloni büyüklüğünün ve yuva yoğunluğunun son derece kararlı kaldığını doğruladı.
Gezegenin en büyük biyokütle yoğunlaşmalarından biri olan bu alanın; iklim değişikliği, okyanus ısınması ve değişen buz şartlarından korunması için bilim insanları Weddell Denizi’ndeki Deniz Koruma Alanları’nın (DKA) acilen genişletilmesi gerektiğini savunuyor.
